De Valkuil van Gemak (deel 1\/2)

Waarom makkelijk leren niet per se goed is

Lekker bezig, zou je denken, als een les als een trein loopt! Maar wacht even... Soms is het iets te mooi om waar te zijn. We zien vaak genoeg leerlingen die fluitend door de lesstof gaan en razendsnel lijken te leren.

Zowel docent als leerling zijn dan tevreden. Maar als je een paar dagen later vraagt wat er in de vorige les behandeld is, hebben ze geen idee meer 😐.

Hier moeten we een cruciaal onderscheid maken: 𝒑𝒓𝒆𝒔𝒕𝒆𝒓𝒆𝒏 π’Šπ’” π’π’Šπ’†π’• 𝒉𝒆𝒕𝒛𝒆𝒍𝒇𝒅𝒆 𝒂𝒍𝒔 𝒍𝒆𝒓𝒆𝒏. Prestaties tijdens de les zijn vaak een misleidende indicator voor de mate waarin informatie daadwerkelijk is verankerd in het langetermijngeheugen.


πƒπž 𝐏𝐚𝐫𝐚𝐝𝐨𝐱 𝐯𝐚𝐧 π–πžπ§π¬πžπ₯𝐒𝐣𝐀𝐞 𝐌𝐨𝐞𝐒π₯𝐒𝐣𝐀𝐑𝐞𝐝𝐞𝐧
Psychologen Bjork & Bjork introduceerde begin jaren '90 hiervoor het concept "Desirable Difficulties" (wenselijke moeilijkheden). Dit zijn condities die het leerproces tijdens de oefenfase schijnbaar vertragen en uitdagender maken, maar die juist de retentie op de lange termijn en de transfer naar nieuwe situaties versterken. Wanneer een leerling te gemakkelijk door de stof heen lijkt te gaan, kan er een 'illusie van competentie' ontstaan. De leerling denkt de stof te begrijpen, maar mist de diepgang. π‘―π’†π’“π’Œπ’†π’π’π’†π’ π’Šπ’” π’π’Šπ’†π’• 𝒉𝒆𝒕𝒛𝒆𝒍𝒇𝒅𝒆 𝒂𝒍𝒔 π’Œπ’†π’π’π’†π’!

Om dit te veranderen, zijn specifieke strategieΓ«n nodig die het brein actiever maken. Denk aan de effectieve leerstrategieΓ«n die we bij de Leerhalte gebruiken, zoals:
- Spaced practice (gespreid leren): Het spreiden van studiemomenten in de tijd in plaats van alles achter elkaar te 'stampen';
- Interleaved practice (afwisselend oefenen): Verschillende soorten onderwerpen of opdrachten door elkaar oefenen in plaats van blokken van dezelfde soort taken;
- Retrieval Practice (actief ophalen): Informatie actief uit het geheugen ophalen in plaats van passief (her)lezen.

Leren dat moeiteloos aanvoelt, is vaak vluchtig. Pas als het brein weerstand ervaart, wordt de basis gelegd voor kennis die blijft hangen. 𝑳𝒆𝒓𝒆𝒏 π’Žπ’π’†π’• π’Žπ’π’†π’Šπ’•π’† π’Œπ’π’”π’•π’†π’!

In het volgende deel ga ik dieper in op het 'omslagpunt': wanneer wordt een moeilijkheid onwenselijk? Hoe kun je dit concept morgen al toepassen in de les?