Wat weet jij nog over 'retrieval practice'? Een leuke oefening: probeer eens zonder verder te lezen op een blanco papiertje alles op te schrijven wat jij nog weet over deze leerstrategie!
Hoe ging dat? Was dit moeilijk? Prima! Dan heb jij actief geleerd!
Retrieval practice is het actief ophalen van informatie uit het langetermijngeheugen. Belangrijk hierbij is dat je echt moet graven. Het klinkt wat tegenstrijdig, maar vergeten is een belangrijk onderdeel van het leerproces. Als leerlingen moeten graven naar informatie, worden verbindingen tussen de hersencellen sterker en wordt informatie dus beter opgeslagen.
Precies weten hoe het ook alweer zat? Klik dan even hier.
Nu vraag je je waarschijnlijk af: 'Hoe kan ik dit dan toepassen in mijn lessen?'
De belangrijkste voorwaarde voor werkvormen die passen bij retrieval practice is dat leerlingen echt actief informatie ophalen uit het langetermijngeheugen. Ik geef hier 3 voorbeelden:
1) Brain dump: dit klinkt een beetje oneerbiedig, maar de wetenschappelijke term is 'free recall'. Dit is de oefening die jij aan het begin van deze blog zelf hebt gedaan! Laat in jouw les alle leerlingen op een blanco papiertje alles opschrijven wat ze nog weten over een bepaald onderwerp. Let goed op of het stil is in de klas en er niet wordt overlegd; leerlingen moeten écht zelf nadenken.
Leerlingen zullen wellicht snel niets meer kunnen opschrijven, omdat ze geen fouten willen maken of denken dat ze echt niets meer weten. Stimuleer je leerlingen om door te gaan en loop zelf rond in de klas tijdens deze oefening! Dit geeft het signaal aan de leerlingen dat jij het ook serieus neemt en daarbij krijg jij een goed beeld van wat er in de klas gebeurt en wat leerlingen weten!
2) Cornellmethode: de Cornellmethode is een effectieve manier van 'samenvatten'. Ik zet 'samenvatten' tussen aanhalingstekens, omdat onderzoek laat zien dat samenvatten een van de meest gebruikte leerstrategieën ter wereld is, maar ook een van de minst effectieve (omdat leerlingen vaak gewoonweg de vaardigheid niet hebben om dit op een juiste manier te doen).
Laat leerlingen na een instructie, na het kijken van een video of na het lezen van aantekeningen de Cornellmethode invullen. Dit doen ze zonder het lesmateriaal erbij te houden; laat ze dit uit het hoofd doen. Alleen dan zorg je voor actief ophalen uit het geheugen! Dit is een fijne werkvorm voor in de les, maar zeker ook voor leerlingen om thuis mee aan de slag te gaan. Een voorwaarde is wel dat jij deze methode uitlegt aan jouw leerlingen!
Weet jij nog niet precies hoe de Cornellmethode werkt? Onderaan dit artikel vind je een knop voor een gratis download van het werkblad en de uitleg!
3) Oefenvragen: het klinkt zo simpel en dat is het ook. Huiswerk maken bestaat vaak uit het maken van opgaven, maar je kunt ook de les beginnen met een aantal vragen. Zorg voor open vragen, zodat jouw leerlingen meer zelfstandig moeten nadenken dan bij meerkeuzevragen. Deze vragen hoef je niet altijd zelf te bedenken. In de lesmethodes staan een hoop voorbeelden die je naar eigen inzicht een beetje kan aanpassen; zo bespaar je wat tijd. Laat alle leerlingen een antwoord opschrijven! Zo voorkom je dat elke keer dezelfde leerlingen hun vinger opsteken en een antwoord geven. Het is cruciaal dat alle leerlingen nadenken en hun hersenen laten kraken!
Ook hier zeg ik het erbij: leg leerlingen uit waarom deze leerstrategie werkt en waarom jij deze inzet tijdens de les. Maak er een gewoonte van dat je hem gebruikt en houd dit vol, zodat leerlingen hier ook thuis meer mee aan de slag gaan!