Of je nu leerling, student of docent bent, aantekeningen maken is een essentieel onderdeel van je dagelijkse bezigheden. Het helpt informatie te verwerken, prioriteren en onthouden. Hoe doe je dit het beste?
Stop met het maken van samenvattingen!
Je weet misschien dat ik absoluut geen fan ben van samenvattingen maken. Het is wereldwijd de populairste studeerstrategie en nog steeds onherroepelijk verbonden met het onderwijs. Ik heb zelf vroeger stapels samenvattingen gemaakt. Of ik er ooit een tweede keer naar gekeken heb? Hmm… af en toe. Een derde keer? Nooit! Herken je dit?
Onderzoek heeft uitgewezen dat samenvatten een van de minst efficiënte manieren van studeren is. Waarom? Omdat leerlingen de tekst lezen en heel veel onderstrepen of markeren, omdat ze alles belangrijk vinden en bang zijn iets te missen. Vervolgens wordt dit ergens anders opgeschreven — meestal op losse blaadjes die altijd op mysterieuze wijze verdwijnen of ergens achter in de kast stof liggen te vangen. Daarnaast schrijven leerlingen vaak gewoon de tekst over in plaats van eigen woorden te gebruiken. Hier komt weinig 'actief leren' bij kijken. En het kost natuurlijk ook nog eens heel veel tijd.
Samenvatten is een specifieke vaardigheid die we leerlingen eerst zouden moeten aanleren, voordat ze deze op een efficiënte manier kunnen toepassen. Er komen veel cognitieve processen bij kijken: lezen, tekstverwerken, hoofd- en bijzaken scheiden, in eigen woorden vertalen. Niet zo makkelijk als het lijkt.
Maak een Cornell!
Een methode waar ik wél groot fan van ben is de Cornellmethode. Deze methode is uitgevonden in de jaren '50 door Dr. Walter Pauk aan Cornell University.
Je verdeelt een blaadje in 4 verschillende secties:
Kolom 1 — Algemene informatie: schrijf hier je naam, datum, het vak en de bron.
Kolom 2 — Begrippen, kernwoorden en/of vragen: schrijf hier de belangrijkste woorden op die je uit de bron haalt, of vragen die je hebt over de stof of over een college/les.
Kolom 3 — Aantekeningen: ga hier kort en bondig in op de kernwoorden en leg ze op een overzichtelijke manier uit. Doe dit in eigen woorden! Teken kleine plaatjes, zodat je gelijk de leerstrategie dual coding inzet — twee vliegen in één klap.
Kolom 4 — Kernzin: schrijf hier op hoe je jouw Cornellmethode kort aan iemand anders zou kunnen uitleggen.
Voordelen van de Cornellmethode
Het grootste voordeel is dat je gedwongen wordt actief bezig te zijn met de informatie. Je noteert kernwoorden en schrijft hierover kort en bondig in je eigen woorden het belangrijkste op. Op deze manier wordt informatie op een diepere manier in je brein verwerkt. Leren moet moeite kosten, want alleen dan worden nieuwe hersenverbindingen aangemaakt in je langetermijngeheugen.
Het is ook belangrijk dat de Cornellmethode in eerste instantie gemaakt wordt zonder dat er een bron voor je ligt. Probeer het uit je hoofd te doen. Zo pas je gelijk de leerstrategie actief ophalen toe!
Een ander voordeel is dat een leerling veel vrijheid heeft in het opschrijven van informatie. Dit maakt de methode uiterst geschikt voor vrijwel alle vakken. Je kunt tijdens een les aantekeningen maken en thuis pas de begrippen uit je hoofd erbij proberen te zetten in kolom 2 — zo ben je ook gelijk gespreid aan het leren!
Je merkt dat vrijwel alle effectieve leerstrategieën aan bod komen bij het gebruik van de Cornellmethode. Ontzettend waardevol!
Docent als rolmodel & Extra tip!
Heel belangrijk is dat je leerlingen meeneemt in het proces. Hoe maak je een Cornellmethode op een effectieve manier? Doe er een voor in de klas en maak er een aantal samen, zodat leerlingen echt goed leren hoe het werkt.
Extra tip!
Vouw het blad op de lijn tussen de kernwoorden en de aantekeningen, zodat leerlingen zichzelf kunnen overhoren aan de hand van hun eigen kernwoorden!